Skiza Historio de Korea Respubliko

Korea Duoninsulo situas ĉe nordorienta Azio. Ĝi landlimas norde kontraŭ al Ĉinio plejparte kaj al Rusio sed sudoriente estas barita de longaj japanaj insuloj. Ĝia tuta areo similas Brition kaj tiun ĉi malvastan duoninsulon multaj dinastioj regis ĉ. 5,000 jaroj.

Je la fino de 19 jc, komenciĝis la ekspluatada invado al aziaj landoj de okcidentaj fortoj kaj Japanio. Korea Duoninsulo, kiu pontas inter kontinenta kaj mara fortoj, ankaŭ ne povis eviti iliajn atakojn.

Sekve de iliaj invadoj, atingis diversaj radikalaj ideoj al Korea Duoninsulo de Oriento(Japanio) kaj Nordo(la mara provinco de Siberio de Rusio kaj Ĉinio). En la jaro 1910, japana imperiismo sukcesis koloniigi la duoninsulon kaj ĝia regado finiĝis post la kapitulacio al Usono en 1945. Dum la perforta regado de Japanio al la duoninsulo, diversaj popolleviĝoj ne ĉesis en kaj ekster la duoninsulo. Anarkiistoj, naciistoj, komunistoj ĵetis siajn sangon kaj vivojn. 

Laborista movado kontraŭ japana imperiismo en 1920 jaroj

Laborista movado kontraŭ japana imperiismo en 1920 jaroj

Precipe komunistoj sub la helpo de la Kominterno(inkl. Sovetunio) fondis la komunistan partion en 1925. Pro la sanga subpremado de japana imperiismo, kvankam ĝi ne povis longe vivi, tamen ĝi vaste semis diversajn radikalajn semojn por la nova periodo, kiajn movadojn de kamparano, laboristo, virino, ktp. Sovetunio la nordan parton kaj Usono la sudan parton de la duoninsulo kontrolis tuj post la kapitulacio de Japanio. Komunisman registaron Sovetunio en la norda, kaj Usono kompreneble starigis registaron kontraŭ komunisman en la suda parto. 

Kontraŭo de la tutaj loĝantoj du potencaj landoj duonigis la duoninsulon. Tragedio komenciĝis en la duoninsulo. Fratoj kaj amikoj de hieraŭo fariĝis malamikoj sub la influo de la malvarma milito, kiu estis kontrolata de Sovetunio kaj Usono.

Dum la 3 jara regado de Sovetunio kaj Usono, en la duoninsulo fondiĝis la du registaroj tute malsamaj politike, pupetoj de Sovetunio kaj Usono. Korea Respubliko ekpaŝis sian unuan paŝon je la 17an de julio 1948, enhavinte grandan dilemon. Multaj gvidantoj kaj grupoj, kiuj dediĉis siajn sangon kaj vivojn en la sendependiga batalado kontraŭ Japanio, estis aŭ mortigitaj aŭ enkarcerigitaj sed male homoj kaj grupoj kiuj helpis japanan regadon, fariĝis altranguloj de la registaro sub la fortega politika intenco de Usono, nur pretekste ke fondi fortan kontraŭ-komunisman landon samekiel en aliaj kontinentoj de la mondo.

La Korea Milito, kiu eksplodis fare de Kim IL Sung de NordKoreio en la 25a de junio 1950, pli fortigis tian ĉi kontraŭ-komunisman ideologion de Sudkorea registaro. Post la milito, diktatoro, korupto kaj maljusteco abundis en Sudkoreio, sed kontraŭe agadoj por homaj rajtoj, labormovadoj, liberoj de studo, penso, publiko kaj parolo estis perfekte subpremitaj kaj malpermesitaj eĉ ofte atakitaj rigardite la komunismecaj agoj. 

Kaptitaj knaboj de Usona armeo en Korea Milito, 1950

Kaptitaj knaboj de Usona armeo en Korea Milito, 1950

Sed malgraŭ ke la fanatikaj kontraŭ-komunismaj politikoj kaj terura subpremado de sudkoreaj registaroj, sudkoreaj popoloj, kiaj laboristoj, kamparanoj, studentoj, ne genuante antaŭen paŝis por demokratiigi sian landon.

La popolleviĝo de 18 majo, Gwang-ju

La popolleviĝo de 18 majo, Gwang-ju

En la 18-a de majo 1980, civitanoj de la urbo Gwang-ju leviĝis kontraŭ la milita kaj diktatoreca registaro, kiu armile kaj sange kaptis potencon. La popolleviĝo de 18 majo vekis tutan landon. Ĉiuj popoloj leviĝis postulante justan rajton de laboristoj, virinoj, minoritatoj ktp., malgraŭ ke la sanga kaj perfortega subpremado de la diktatoreca registaro.

Virina movado en 1980 jaroj

Virina movado en 1980 jaroj

La popolleviĝo de 18 majo ĵetis novan demandon pri la rolo de Usono en Sudkoreio, kiun ĝis antaŭ la popolleviĝo de 18 majo, neniu koreoj suspektis. Post la popolleviĝo, koreoj ekkonsciis, ke Usono nur volas kaj subtenas kontraŭ-komunisman registaron sed tute ne konsideras aliajn kialojn. Eksplodis kontraŭ-usona movado ege fortega de tiam.

Urbo centro de Seulo

Urbo centro de Seulo

Nun Sudkoreio atingis ekonomie kaj politike meznivelon en la mondo sed la du polusiĝo de la socio precipe en ekonomio rapidiĝas kaj pro tio la kolero de popoloj tagon post tago atingis kulminon. sed popoloj ne malmultaj jam fariĝis konservativecaj pro la longa edukado kaj allogado de kapitalistoj kaj registaroj. Sed kontraŭe la maldekstra forto tagon post tago perdas siajn subtenon kaj fidon de popoloj. 

Manifestacio de civitanoj kontraŭ la registaro

Manifestacio de civitanoj kontraŭ la registaro

Nun la mondo ŝanĝiĝas rapide en ĉiuj kampoj. Ankaŭ SudKoreio ne povas eviti tian grandegan ŝanĝiĝon. La plej urĝa tasko konkeri tian ĉi kompleksan kaj rapidan ŝanĝiĝon estas la sincera konfeso de siaj misfaroj faritaj sub la rigida ideologieca movado, kion popolamasoj ne povis akcepti, sed devas klopodi kompreni kaj amikiĝi kun popolamasoj. 

Kian mondon ni esperas, tio dependas de ni koreaj popoloj. 

verkita de Dekmil / p1891@yahoo.co.kr